Mensen die minder financiële of sociale mogelijkheden hebben, krijgen twee keer zo vaak diabetes type 2 dan ander mensen. Daarnaast leven zij korter en minder jaren in goede ervaren gezondheid. Toch zijn zij vaak ondervertegenwoordigd in leefstijlprogramma’s*.

Vanuit het programma Gezond leven, hebben RIGA en Voeding Leeft (ontwikkelaar en aanbieder van Keer Diabetes2 Om) de handen ineengeslagen. Inmiddels is de pilot Keer Diabetes Om in de Wijk gestart om het leefstijlprogramma toegankelijker maken voor inwoners in de WSD-regio voor wie gezond leven door omstandigheden soms lastiger is. De pilot loopt in de Delftse wijken Voorhof, Buitenhof en Tanthof.

Hasret Celep werkt als verpleegkundige in de wijk Voorhof in Delft en is met haar jarenlange ervaring in de gezondheidszorg de perfecte bruggenbouwer tussen inwoners en het programma. Hasret heeft twee kinderen, van vijf en zeven jaar en werkt ook als vrijwilliger bij de DOK bibliotheek in Voorhof, waar ze onder andere ouders stimuleert om thuis met hun kind te lezen. Wat is volgens haar de kracht van deze aanpak in de wijk en wat zijn de leermomenten?

Hoe raakte je betrokken bij Keer Diabetes Om in de Wijk?
“Ik werd benaderd door HOF3, een organisatie die zich inzet voor en met de bewoners van Delft-West met als doel de leefbaarheid, veerkracht en sociale samenhang in de wijk te vergroten. HOF3 was namens Voeding Leeft en RIGA op zoek naar iemand met een zorgachtergrond en die hier in de wijk betrokken is. Mijn buurvrouw zit in het bestuur van HOF3, zo is het balletje gaan rollen.”

Wat is Keer Diabetes2 Om?
Keer Diabetes2 Om is een leefstijlprogramma van Voeding Leeft, gericht op mensen die diabetes type 2 hebben of pré- diabetes. Zij leren beter om te gaan met hun diabetes door middel van leefstijlaanpassingen. Hierdoor krijgen zij meer grip op hun gezondheid en welzijn. Er wordt gekeken naar beweging, stressfactoren, glucosemeting via een wekelijkse dagcurve en welke factoren de diabetes triggeren.

Wat maakt het programma in de wijk anders dan het reguliere programma?
“We maken het echt toegankelijk en laagdrempelig voor inwoners die anders niet zouden meedoen. Het programma duurt twee jaar waarvan de eerste zes maanden het belangrijkste zijn. In die periode zijn er vijf bijeenkomsten op een locatie in de wijk. Juist dat persoonlijke contact maakt een groot verschil. Daarnaast hebben we de werving van deelnemers anders aangepakt omdat deze via huisartsen en praktijkondersteuners te weinig geïnteresseerden opleverde.”

“Deze nieuwe aanpak in de wijk zorgde voor acht nieuwe deelnemers in vier weken. Mensen die we anders nooit hadden bereikt.”

Dat klinkt interessant! Hoe heb je dat gedaan?
“Mijn eerste doel was zichtbaar zijn, dus ik ben langsgegaan in de buurtcentra en moskeeën, plekken waar buurtbewoners vaak komen en met activiteiten meedoen. Ik ging bijvoorbeeld wekelijks naar buurtcentrum de Vleugel, daar heb je koffiemomenten met twintig, dertig vrouwen en daar wordt van alles besproken over gezondheid, mantelzorgen et cetera. Als verpleegkundige was ik natuurlijk al zichtbaar hier in de wijk, nu kreeg ik ook de kans om mezelf voor te stellen. Ik vertelde dat ik aangesloten ben bij HOF3, een voor de inwoners bekende organisatie, dus ook dat geeft vertrouwen.”

Hoe maakte je de stap van zichtbaarheid en verbinden naar Keer Diabetes2 Om?
“Ik wilde eerst de mensen leren kennen en een persoonlijke band opbouwen. Door te luisteren en naast ze te staan kreeg ik hun vertrouwen. De drempel om iets met mij te bespreken werd lager dan de drempel van de huisarts. Als mensen bijvoorbeeld aangaven vermoeid te zijn en dat zij dachten dat het door hun overgewicht kwam, stelde ik voor om samen te kijken of het leefstijlprogramma hun iets kon bieden. Deze doelgroep stapt niet snel naar een zorgprofessional. Eén van de deelnemers had zelfs geen huisarts. Dat heeft met cultuur en soms met taal te maken heeft. Ze doen ook niet snel iets voor zichzelf. Ze zorgen altijd voor anderen, maar ze vergeten zichzelf.”

“Deze doelgroep stapt niet snel naar een zorgprofessional en ze doen ook niet snel iets voor zichzelf.”

Wat doe je nog meer?
“Ik regel de verwijzing bij de huisarts, ik ken veel praktijken in Delft en het ontzorgt de deelnemers. En op een gegeven moment ben ik ook met mijn glucosemetertje langs een aantal deelnemers gegaan om een nuchtere waarde te prikken. Het was een hele organisatie, maar ook heel leuk en leerzaam. Ik signaleer ook waar mensen tegenaan lopen. Vaak kennen ze hun rechten niet of de mogelijkheden die er zijn via hun zorgverzekeraar. Ik maak ze bewuster van hun mogelijkheden, help ze er bij en geef deze signalen door aan RIGA. Er wordt nu verder gekeken naar welke vormen van ondersteuning hierbij kunnen aansluiten. Daarbij is ook aandacht voor passend ander aanbod, zoals welzijn.”

Je bent ook met een wandelgroep gestart, hoe gaat dat?
“Deelnemers van het programma wilden graag met elkaar wandelen, dus dat doen we nu drie keer in de week. We zetten gemiddeld 5000 tot 8000 stappen per avond. Dit is wat je wil: meer beweging en ook tijd maken voor jezelf door lekker buiten te gaan lopen met een vertrouwde groep. Op deze manier bouwen ze aan nieuwe gezonde gewoonten die ze ook buiten het programma om kunnen vasthouden. ”

Wat zijn de eerste resultaten van de pilot?
“We zijn net gestart en ik krijg nu al enthousiaste reacties. Ze vinden dat de inhoud van het programma begrijpelijk en interessant is voor iedereen, zowel voor deelnemers met een zorgachtergrond, als voor deelnemers die net B1 taalniveau halen. Vorige week vroeg iemand: ‘Kan ik ook meedoen met een tweede groep? Ik vind dit zo leuk, ik heb het nodig.’ Hier doen we het voor. Dit is een pilot, we evalueren continu, maar dit is een prachtig begin!”

“Keer Diabetes Om in de Wijk maakt de deelnemers bewuster van het belang van zelfzorg.”

Wat maakte deze aanpak zo krachtig?
“De kracht zit hem in persoonlijke begeleiding en de tijd om een relatie op te bouwen. Door je eigen verhaal te delen ga je naast de mensen staan en maak je het laagdrempelig. Iemand echt spreken en het verhaal erachter horen. Zo voelen mensen zich gezien en hebben zij zelf de regie en motivatie. Dit is essentieel voordat je het gesprek begint over het programma. Als je dat niet doet, haken ze af.”

Wat heb je geleerd uit deze eerste periode?
“Van HOF3 leerde ik om dicht bij de inwoners te staan door zichtbaar te zijn in de wijk en aan te sluiten bij wat er leeft. Ik begon vier weken voordat het programma zou starten. Die datum stond al, maar ik had eigenlijk een langere aanlooptijd nodig. Daarom ben ik nu alvast gestart om deelnemers te werven voor de tweede startdatum. De exacte datum is nog niet bekend, maar ik heb al vier deelnemers! We willen de volgende keer starten met een groep van tien tot vijftien deelnemers, iets minder dan de eerste groep, die is met twintig deelnemers eigenlijk wat groot. Het is niet haalbaar om twee jaar zo intensief betrokken te blijven. Dus werken we nu aan het vergroten van de verbinding tussen de deelnemers onderling en met Voeding Leeft zodat ik wat meer naar de achtergrond kan.”

Werk je samen met mensen of organisaties?
“Naast de samenwerking met Voeding Leeft, RIGA en HOF3, werk ik in de wijk met drie sleutelfiguren die al langer actief zijn in de wijk. Via hen is er één deelnemer met het programma gestart. Het programma kan nog toegankelijker worden door samen te werken met zorgorganisaties. Ik heb bij mijn eigen werkgever een bericht geplaatst op het intranet om collega’s bewust te maken voor hun cliënten en zichzelf.”

Wat is voor jou de ideale situatie?
“Mijn ideaal is dat deelnemers straks zeggen dat hun bloedwaardes stabiel zijn, dat ze zich beter voelen, zichzelf weer zijn, minder stress hebben en de dagelijkse dingen beter kunnen doen. Maar ook dat ze het gevoel hebben dat wij ons echt hebben ingezet voor hun welzijn. Diabetes type 2 en pré-diabetes komen steeds vaker voor en mensen zijn zich er vaak niet van bewust. Het voelt een beetje alsof we mensen tekort doen als we ze hiervan niet bewustmaken. Dus ik hoop dat we kunnen uitbreiden naar andere wijken.”

Meedoen?
Woon je in Delft-West en wil je meedoen met Keer Diabetes2 Om in de Wijk? Neem dan contact op met Hasret.
Woon je niet in Delft-West en wil je ook meedoen bij jou in de buurt? Neem dan contact op met Voeding Leeft.
Meer informatie over Keer Diabetes2 Om lees je op de website van Voeding Leeft.
Meer informatie over HOF3.

^{*Bronnen en verder lezen:
Horsselenberg, M., Heins, M., Leemrijse, C., Nielen, M., Korevaar, J. Diabetes Mellitus in Nederland : prevalentie naar migratieachtergrond en sociaaleconomische status. Nivel. 2022.
Pharos. (z.d.). Overgewicht en obesitas bij kwetsbare groepen. 
Pharos. (z.d.). Sociaaleconomische gezondheidsverschillen (SEGV).
Voeding Leeft.}