Margriet Knospe is initiatiefnemer van Landgoed BuitenLeeft in Delft. Vanuit het niets bouwde zij op eigen kracht aan een ontmoetingsplek in de natuur waar mensen beter voor zichzelf en de natuur leren zorgen. De verschillende activiteiten zoals een zelfoogsttuin met groenten, een bloementuin en een kwekerij voor vaste tuinplanten brengen meer dan tweehonderd vrijwilligers samen en terug in de natuur.
Landgoed BuitenLeeft is een groene, besloten oase, waar het tegelijkertijd levendig is door de mensen die hier zijn. Hoe ben je begonnen?
“Dertien jaar geleden was hier nog niets. Ik ben BuitenLeeft gestart terwijl ik aan het herstellen was van een moeilijke periode. Ik kwam in de reguliere gezondheidszorg terecht maar daar vond ik niet wat ik zocht. In de natuur vond ik dat wel. Ik werkte op dat moment in de re-integratie en zo ontstond het idee om een plek in de natuur te creëren waar mensen terechtkunnen die zijn uitgevallen en behoefte hebben aan rust in hun hoofd.”
Hoe heb je het aangepakt?
“Ik deelde mijn ideeën met een moeder op het schoolplein en zij was zo enthousiast dat zij aanhaakte en het plan verder uitschreef. We gingen op zoek naar een plek en ondertussen had ik een goede therapeut leren kennen die ook mee wilde doen. We deden mee met een prijsvraag om een plek van bijna 3 hectare, aan de rand van de Delftse Hout, te kunnen huren van de gemeente Delft. Daar moesten we heel veel voor doen zoals een businessplan schrijven en een tuin- en landschapsontwerp indienen.”
“Op het moment dat we de prijsvraag wonnen hadden mijn partners zich teruggetrokken en heb ik er alleen maar voor gezorgd dat ik deze plek kon behouden. Dat was soms een harde dobber, maar al die mensen met hun verhalen, die allemaal de behoefte hebben om in de natuur te zijn, maakten dat ik doorging en we nu een heel mooie plek hebben.”
“Het is niet altijd makkelijk, maar met dit soort kleine initiatieven kunnen we samen een groot verschil maken.”
– Margriet Knospe
Wie komen bij BuitenLeeft?
“Het is een plek waar iedereen welkom is. Mensen die even zijn vastgelopen en elders niet de juiste ondersteuning vinden. Die zitten niet meer thuis maar zijn bezig in de natuur, ervaren de verbinding met anderen en bloeien op. Ook mensen die tussen twee banen zitten en soms toe zijn aan iets anders. Er komen ook gepensioneerden en mensen die een fysieke beperking hebben en afgekeurd zijn en zingeving nodig hebben. Het is heel divers.”
Wat zie je gebeuren bij de mensen die hier werken?
“Ik zie dat mensen met elkaar in contact komen en zich inzetten voor iets waar ze goed in zijn en wat zij leuk vinden. We houden altijd rekening met hun talenten. Voor de één is dat bezig zijn in de tuin, voor de ander het ondersteunen en coördineren van de vrijwilligers in de tuin en voor weer een ander een juridisch vraagstuk of het onderhoud van materialen, de kas of de trekker. Iemand zei ooit: “Hier ben ik even niet ziek.” Gezondheid gaat boven alles, daarom zorgen we ervoor dat mensen die in de tuin werken nooit druk ervaren. Hierdoor kunnen zij zich echt ontspannen.”
Wat is de kracht van deze plek?
“Voor mij is het iets magisch. Ik zeg vaak: je ontmoet jezelf, elkaar én de natuur. Het gaat ook over met elkaar het verschil maken, daar zijn veel mensen naar op zoek. Iemand heeft het wel eens ‘Places of Hope’ genoemd. Een ander noemt het een ‘Voedselverbindingsplek’. Er zijn zoveel verhalen die allemaal even mooi zijn en die het voor mij de moeite waard maken.”
“Mensen zijn als ze hier komen vaak op zoek naar rust in hun hoofd en ze ervaren die rust al vrij snel als ze zo met elkaar werken in het groen.”
– een vrijwilliger
Waar ben je allemaal tegenaan gelopen?
“Toen ik hier startte, stond ik hier alleen, met een kruiwagen, geen geld en geen voorzieningen, zelfs geen water. Mensen hebben gezegd dat het een eendagsvlieg was, dat het niet zou lukken. Daar kwamen ze later gelukkig op terug. Je hebt in de natuur te maken met de weersinvloeden en wildkruid, dat maakt het uitdagend. Maar de grootste uitdaging is al die tijd toch wel de financiën. De kosten zijn hoog want we huren de grond en we hebben kosten van materialen en onderhoud. Iedereen die hier werkt doet dit vrijwillig want er is geen ruimte voor betaalde functies. Een groot deel van de kosten konden we lange tijd betalen vanuit re-integratietrajecten die ik aanbood aan bedrijven. Alle inkomsten gingen terug in BuitenLeeft waardoor ik zelf geen inkomen had. Toen de inkomsten uit de re-integratietrajecten stilvielen, was dat een probleem voor de voortzetting van BuitenLeeft.”
Zijn er inmiddels andere inkomstenbronnen?
“We werken onder andere met symbolische pacht voor mensen die de plek een warm hart toedragen. Zij kiezen zelf het bedrag, dat kan 10 euro zijn, maar ook 100 of 1000 euro. Het idee erachter is dat we hiermee in de toekomst de kosten van de huur en de exploitatie van onze plek kunnen betalen. De afgelopen jaren hebben we dit kunnen doen door steun van bijvoorbeeld de Vriendenloterij maar ook Rabobank Club Support en Rabobank Impactfonds. Ook een subsidie van Zuid-Hollands Landschap en steun van de Delftse Beursvloer en Hornbach hebben bijgedragen. Verder bieden we groenteabonnementen waarmee mensen zelf hun groenten kunnen oogsten. Ook kunnen mensen en bedrijven doneren voor specifieke projecten, zoals dit jaar een fietsenstalling en eerder de herbouw van ons buitenhuis. We komen niet in aanmerking voor (andere) subsidies en doen alles op eigen kracht. Dat kost veel inspanning en geeft zorgen maar lukt uiteindelijk wel.”
Hoe hebben jullie dat opgelost?
“We werken onder andere met symbolische pacht voor mensen die de plek een warm hart toedragen. Zij kiezen zelf het bedrag, dat kan 10 euro zijn, maar ook 100 of 1000 euro. Hiermee willen we in de toekomst de kosten van de huur en de exploitatie van onze plek kunnen betalen.
De afgelopen jaren hebben we dit kunnen doen door steun van bijvoorbeeld de Vriendenloterij maar ook Rabobank Club Support en Rabobank Impactfonds. Ook een subsidie van Zuid-Hollands Landschap en steun van de Delftse Beursvloer en Hornbach hebben bijgedragen.”
“Verder bieden we groenteabonnementen waarmee mensen zelf hun groenten kunnen oogsten. Ook kunnen particulieren en bedrijven doneren voor een specifiek project. Dit jaar is dat een fietsenstalling. We komen nog niet in aanmerking voor structurele subsidies maar zoeken deze wel en hopen daarmee de toekomst te verstevigen van dit soort groene ontmoetingsplekken voor de samenleving. Met meer financiële ruimte kunnen we nog meer bereiken, zouden nog wel vier keer zo groot kunnen worden. Dan kunnen we bijvoorbeeld mensen met ernstige psychische problematiek begeleiden, inburgeraars ondersteunen en betaalde werkplekken creëren.”
‘Veel mensen willen snel-snel-snel het werk doen. Maar hier kunnen ze ervaren dat het ook rustig kan, gewoon genieten van het wieden en dan gebeurt er niet minder dan wanneer je gehaast bent. Dan wordt je zelf gevoed.‘
– een vrijwilliger
Je bent niet meer alleen, met wie doe je dit samen?
“We werken hier met meer dan tweehonderd vrijwilligers en regelen alles zelf: van zaaien tot oogsten en onderhoud, maar ook inkomstenwerving, financiële, fiscale en juridische zaken, communicatie, biodiversiteittellingen, mentale gezondheid, gastvrouwen en de organisatie. Er ontstaan ook nevenactiviteiten zoals een zangkoor en een buitenbioscoop. Ik heb in de loop van de jaren veel deskundigheid om mij heen verzameld van heel bevlogen mensen met een hart voor deze plek. Zonder hen kan BuitenLeeft niet bestaan.”
Inmiddels bestaat BuitenLeeft 13 jaar, waar sta je nu?
“Ik heb er twaalf jaar met heel veel overtuiging al mijn tijd en energie aan gegeven. Ik zie het als mijn roeping. Ik heb een droom tot realiteit gebracht en op mijn manier de wereld een stukje mooier gemaakt voor anderen. Ongeveer drie jaar geleden werd het mij te zwaar om alles te dragen. Dat was een keerpunt. De kas, die essentieel is voor het ontvangen van de vrijwilligers, waaide kapot. Ik kon niet langer de kas en alle andere uitgaven uit mijn eigen inkomen bekostigen. Er waren twee opties: we gaan het vanaf nu samendoen of we stoppen. De reacties van de vrijwilligers waren hartverwarmend, zij hebben de kas volledig herbouwd met behulp van donaties.”
“Vervolgens heb ik een vaste baan genomen en heeft vrijwilliger Judith van de Ree het stokje van mij overgenomen. Zij is heel goed in het uitbouwen van de community en in de financiën. Ik ben hier zelf nog één dag in de week en ik voel me nu echt vrijwilliger. We hebben inmiddels een volwaardig bestuur met goede mensen die het belangrijk vinden dat deze plek blijft bestaan. Dat is veel erkenning voor het werk dat ik gedaan heb.”
Wat is jouw advies voor anderen bij de start van een vergelijkbaar initiatief?
“Zorg dat je goede mensen om je heen verzamelt die weten hoe het moet. Financiën, juridische zaken, communicatie enzovoort. En je moet tijd hebben, financiële middelen en een lange adem.”
Wat is je wens voor deze plek?
“Ik heb nog steeds een missie voor deze plek. Ik wens dat mensen hier kunnen blijven komen om te herstellen en te verbinden met elkaar en de natuur. En dat een aantal mensen betaald kunnen worden voor hun werkzaamheden. Voor toekomstige generaties zou ik het mooi vinden dat plekken als deze behouden blijven voor onze samenleving en de waarde ervan wordt ingezien door organisaties die er ondersteuning aan geven. Zodat heel veel mensen nog lang kunnen genieten van het samen buiten bezig zijn.”
Wil je Landgoed BuitenLeeft steunen?
Dat kan via een groenteabonnement waarbij je zelf je groenten mag oogsten. Lees meer over de zelfoogsttuin.
Of draag bij via symbolische pacht of een donatie.
